اندکی اندیشه

با درود بر ایرانیان ژرفگرا

سخن خود را با یک پرسش آغاز میکنم: تا به چه اندازه به "خداوند جان و خرد" که فردوسی شاهنامه خود را اینگونه آغاز کرده است اندیشیده اید؟

من خود هر بار این سوال را از خودم می پرسم که چرا فردوسی گفت "خداوند جان و خرد" وچرا نگفت "خداوند بخشنده و مهربان" و یا "خداوند دانا و توانا" و یا "خداوند داننده گذشته و کنون و فردا" و دیگر و دیگر؟

واضح است که "چراها" همیشه بزرگترین گونه پرسشهایی بوده اند که آدمی از خود پرسیده است و اینگونه پرسشهاست که همیشه پیشرفت آدمی را با دانشهای گوناگون از نخستین زمانی که توانست اندیشه کند باعث شده است . "چرا" از گونه پرسشهایی است که به خودی خود نمیتوان پاسخ داد و باید قبل ازآن به سایرپرسشها مانند "چیست ها" و "چگونه ها" پاسخ دهیم تا راه برای پاسخ به آن "چرا" باز شود.اکنون نیز پرسش این است:"چرا خداوند جان و خرد؟".

برای پاسخ به این پرسش نیز باید نخست به چیست ها و چگونه ها پاسخ دهیم که به گونه زیر است:

جان و خرد چیستند؟

برای شناختن جان باید نخست دانست که ویژگی جانداری مانند آدمی چیست که پاسخ آن طبق دسته بندی دانشمندان در هفت بند بیان می شود :

۱.ساماندهی و یا به عبارتی تنظیم کردن و پدیدآوردن تعادل میان چیزهایی که از پیرامون به درون می آیند.

۲.رشد و نمو کردن.

۳.ساماندهی شده بودن از یک یاخته تا بیش از یک یاخته.

۴.تولید مانند خود کردن.

۵.به کاربردن انرژی.

۶.واکنش نشان دادن به پیرامون خود.

۷.سیر تکاملی داشتن که بتواند خود را پس از زمانی در یک جا بودن دگرگون کند.

پس پاسخ بدن آدمی به این چرایی که میتواند همه کارهای بالا را کند جان است.

اکنون ببینیم خرد چیست؟ خرد از دیدگاه من همان قدرت تجزیه و تحلیلی ذهن انسان است.در واقع خرد انسانی با معلومات انسانی تفاوت اساسی دارد. بسیاری از انسانها هستند که معلومات و به عبارت صحیح تر محفوظات خوبی دارند اما فاقد توانایی خردمندانه می باشند. مثلا همین کامپیوتر را در نظر بگیرید. با اینکه در حافظه و هارد دیسک آن انبوهی از معلومات نهفته است اما با این همه معلومات فاقد خرد و قدرت تجزیه و تحلیل از آنچه می داند است. بسیاری از انسانها که اتفاقا تحصیلات دانشگاهی و آکادمیک نیز دارند مصداق همین مثال هستند. در واقع مشکل آنان در همان مطرح نکردن چرای اصلی در بسیاری از مسائل اساسی و معنایی زندگی خودشان است. مسائل و سوالاتی که بیشتر در علوم انسانی قابل بحث و کنکاش هستند. در واقع در چنین انسانهایی که ذهنشان مملو از یک سری محفوظات بدون خرد است نتیجه بر عکسی از زندگی خود می گیرند و مصداق همان مثال آنکس که نداند و نداند که نداند می شوند و در جهل مرکب تا ابد می مانند زیرا با یک اشنباه در تعریف غلط محفوضات به جای خرد خود را غنی و سرشار از خرد می دانند و هرگز نیازی به بارور ساختن خرد انسانی در خود احساس نمی نمایند.

+ نوشته شده در دوشنبه بیست و چهارم تیر 1387 20:21 توسط جستجوگر |

مذهب انسانیت

بگذاريد بنام انسان زندگی کنيم. بگذاريد آنانی که درجستجوی حقيقت طبيعت بودند و هرگز انسان های مشابه خود را اعدام نکردند را بياد بياوريم. دانشمندان خردگرا هرگز زنجير آهنين به هم نبافتند، هرگز حفره تاريک زندان نساختند. زمين شناسان هرگز ابزاری برای شکنجه و آزار ابداع نکردند. فيلسوفان تئوری های حقيقی و حقيقت را با سوزاندن همسايگانشان به مردم ارائه ندادند.آزاد انديشان و دگر انديشان برجسته فقط برای نيکی مردمان و انسان ها زيسته اند.

باور من بر اين است که بايستی به آنچه در اطراف ما مي گذرد توجه ديگری بکنيم – سئوال کنيم تا بطريقی بعضی نا شکفته ها شکافته شوند. برای من مهم نيست که خدا وجود دارد يا نه! اين من هستم كه وجود دارم، و مهم است که تا زنده هستم خردمندانه زيست کنم.

ما بنيان و اساس معبد بزرگی از آينده را بر پا ميداريم – نه معبد خدايان متعدد را؛ و البته بنيان آن همه مردمان - که باآداب و تشريفات معقولی مذهب انسانيت را جشن خواهندگرفت. ما هر کار کوچکی از دستمان بر ميآيد ميکنيم تا باشتاب هرچه تمامتر آنروز هائی را در جامعه ببينيم که ميليونر و گدا توليد نميشود – ولع و تنبلی و سستی و همچنين گرسنگی صنعتی توسعه نمي يابد.

انسانيت بزرگترين مذهب است، و هيچ خدائی نميتواند انسانها را در يک دنيای ديگر به جهنم رهنمون گردد، در حاليکه در اين دنيا انسانها نشان داده اند که می توانند یک بهشت کوچک درست کنند.

خدا نميتواند انسان را بدبخت و بينوا کند . خدا نميتواند نفرت خود را نسبت به اشخا صی که قادر بوده اند فرد ديگری را دوست بدارند ابراز دارد – آن يک کلمه يعني (انسانيت) همه چيز را در بر ميگيرد.

اگر قرار است که ظلم و بد رفتاری برچيده شود انسان ها بايدبرای تحقق بخشيدن اين امر مهم، کمر همت ببندند، اگر برده ها بايستی آزاد باشند انسان بايستی آنها را آزاد کند. اگرحقيقت تازه ای بايستی آشکار شود، مردمان بايستی آن حقيقت را آشکار سازند. اگربرهنگان بايستی لباس بر تن کنند؛ اگر گرسنگان بايستی غذا داده شوند؛ اگر داد بايد داده شود؛ اگر کار بايد مزد داده شود؛ اگر موهوم پرستی وخرافات بايستی از مغز ها رانده شوند؛ اگر بی دفاع ها بايستی حمايت شوند و در نهايت اگر حقيقت آشکار و پيروزشود همه اينها بايد کار انسان (مردمان) باشد. پيروزِی های آينده بايستی توسط انسان ها و فقط انسان ها بدست آيند

انسان بايستی فرا بگيرد که بخود اعتماد و اتکاء داشته باشد.خواندن هر کتاب آسمانی او را از سرمای شديد زمستان محفوظ نخواهد داشت بلکه يک خانه،آتش و لباس مناسب اين کار را خواهد کرد. برای جلوگيری از فقر و گرسنگی يک شخم در زمين ارزش ميليون ها موعظه و نيايش را پيدا ميکند و حتي ابداع يک دارو بيشتر بيماری ها را شفا خواهدداد تا آنهمه دعا که از پيدايش زمين تا به امروز بکار گرفته شده است.

من ترجيح ميدهم کَس ديگری را مسئول اينکار نکنم.ترجيح ميدهم بگويم: اگر برهنگان بايستی لباس بتن کنند انسان بايستی به آنها لباس بدهد؛ اگر گرسنگان بايستی سير شوند مردم بايستی به آنها غذا بدهند. من ترجيح ميدهم به آمال و آرزو های انسان بيشتراعتماد و تکيه کنم، به ذکاوت و هوشياری انسان، به قلب و مغز مردمان تا به چيز ديگر. شواهدی دردست نيست که نشان دهد خدا در امور انسان ها دخالت نموده است. دست های زمينيان بی ثمر به سوی بهشت دراز شده. از ابر ها کمکی نخواهد رسيد. کشتی شکستگان بيهوده رو به خدا زاری وگريه ميکنند، زندانيان بيهوده و عبث آزادی و روشنهائی را از خد ا طلب ميکنند – دنيا به چرخش خود ادامه ميدهد، و بهشت گوش هايش کر است، لال و خاموش، بی زبان است و نا بينا. سرما يخ توليد ميکند، آتش ميسوزاند، تهمت و افترا زننده شکسته و خرد ميشود و دعا ها در لبهای کيش و اعتقاد خشک ميشوند.

مذهب مثل درخت خرما ميماند – در بالا رشد ميکند تا قد بکشد. برگ های خزان زده و مرده همه مثل عقايد مذهبی هستند، اولين قدم در جهت تحول و دوباره زايش ملی قبول همه گير و جهانیِ نظريه ای است که بيان مي دارد هرگز راه فراری برای نتيجه حاصل از اعمال خودمان نيست. من نميتوانم باور کنم که اين خدشه روانی و فکری فرار از مسئوليت در مرور زمان مستهلک شده ونميتوان از نتيجه حاصل فراری را تصور نمود.

اگر انسانی در دنيا پيدا شود که مايل نباشد همه حقوقی را که برای خود مدعی است به بنی آدم ديگری ارزانی دارد، او به وحشی بيشتر شباهت دارد تا به يک انسان. اين يک سئوال صادقانه است. انسانی که مايل نيست بخشش نمايد و نميخواهد تا ديگران همانند او از آن حقوقی بهرمند شوند که او برای خود قائل است يک دروغ گو؛ متقلب، خودخواه و جنایتکار است.

اگر حقوق يک انسان تحقير شده و در خفت نگاهداشته شده باشد حقوق همه در خطر قرار ميگيرد. ما هرگز نميتوانيم آزادی ديگران را مختل سازيم بدون اينکه حقوق خودمان نيز صدمه ببيند. با به هيجان آوردن و بکار گيری تبعيض بدست خودتحقير و خفت و دادگستری قانون را دامن زده ايم و تخم وحشيگری و جنايت را پاشيده ايم.

ما موظف نيستيم در مقابل کسانی که تصور ميکنند وظيفه شان اينست تا زندگی ديگران را از آنان بگيرند آرام نشسته و کشته شدن را بپذيريم. اجازه بدهيد همديگر را با نتيجه اعمالمان بسنجيم نه باتئوری های آنان و نه با آنچه در گذشته اعتقاد داشتيم زيرا اين مسئله بيشتر به آنجائی که دنيا آمده اند ارتباط پيدا ميکند. من معتقدم بايد ديگران را ياری دهم تا بخودشان کمک کنند. معتقدم شرکت های بزرگ، مردان موفق و مردمان دگر انديش ممتاز ميبايست تمام هٌم خود را بکار گيرند تا ازچاپيدن ديگران پرهيز کنند. مردمان ممتاز بايستی انسان های زير دست را در پناه بگيرند. قدرتمندان بايد سپرضعيفان باشند. امروز بطور اخص اين وضعيت درست برعکس است. شکست در بين بعضی ها به موفقيت ديگران منجر ميشود.

در خود بيداری را بوجود آوريد تا با افکار و کردار خويشبه آرمان وکمال مطلوبی در ادراک خود برسيد، بخود آن پر پروازی را بدهيد که يک زنبور عسل با تخصص شيمیدانی خويش شهد لازم از سبزه و گياهان مشابه را جستجو ميکند، با چشمان تعليم ديده و بصيرت لازم برای پيدا کردن تار های ماهرانه ای که گذشته و امروز را بهم پيوند ميدهد، دانشتان را تا بدانجا بالا ببريد تا بار سنگين را ازضعيفان بر کنار کنيد، مغز هايتان را پرورش دهيد تا از حق و داد دفاع کنيد، اين است نيايش و پرستش واقعی.من به نجابت طبعيت انسانی باور دارم. من به عشق و کاشانه، به مهربانی و انسانيت باور دارم. من به همياری و دوستی نيکو وبه خوشروئی، به شادی همسر و فرزندان باور دارم. من به طبيعت زيبا باور دارم، به دادن تمام حقها به ديگران همانگونه که برای خود روا ميداريد و تجربه ميکنيد باور دارم. من به آزادی انديشه ايمان دارم، به دليل، مشاهده و ملاحظه و تجربه باور دارم. من به دلگرمی های شخصی و اعتماد و ابراز پندار نيک باوردارم. اميد واثق من شامل همه بشريت ميشود. من باور دارم که هر نوع نيکی بر کسی شامل ميشود بايستی شامل همه شود. بالاتر از همه من به آزادی ايمان دارم. مذهب انسان ها را متمدن نکرده است- انسان ها مذاهب رابصورت متمدن در آورده اند.

مذهب به نيايش خدايان خلاصه نميشود، اما رهنمودی برای بهتر زندگی کردن ميباشد، برای شادی انسان ها است. هرگز هيج انسانی نتوانسته دريابد خدا وجود دارد ياخير. هر آنچه در گذشته در مورد "خدای ما" و خدايان ديگر مردمان نوشته و گفته شده بنيان و اعتبار اساسی ندارد.

کلمات بدون انديشه همانند ابر بدون باران است. اجازه بدهيد خدا شناسی را خارج از مذهب نگاه کنيم. مذهب و سيرت اخلاقی هيچ مرز مشترکی با هم ندارند،و مذهبی نيست که بدون سيرت های اخلاقی بتواند برآورده شود. هر آنچه که مذهب نام دارد خرافات وموهوماتی بيش نيست.

مفهوم حقيقی مذهب يعنی دادگستری. مذهب واقعی يعنی دادن حق به ديگران در مورد هر آنچه که بخود روا ميداريم. مذهب واقعی يعنی ابراز وظيفه يک انسان نسبت به انسانی ديگر، سير کردن گرسنه، پوشاندن برهنگان، دفاع از بيگناهان، و گفتن آنچه را که اعتقاد داريد حقيقت است.

مذهبی که افکار والا را احترام نمی نهد، در مدت بسيارکوتاهی، موجب استهزا و خنده همه قرار خواهد گرفت. من به هر آنچه که ارزش زيست کردن در اين دنيا را دارد ايمان دارم .بايد بدانيد افتخار، مکان، آوازه وشهرت، جلال و شکوه، تمول، همه در اين دنيائی که شما دوستش داريد؛ خاکستر، دود و خاک هستند مگر آنكه کسی شما را دوست داشته باشد؛ مگر جائی باشد که شما بتوانيد در آنجا بازوی فرزندانتان را دور گردن خود حس کنيد، جائيکه بطور مطلق بدليل عشق ديگران مقدس و روحانی شده.من ميگويم، مذهب، در اين دنيا، در همين جا، اين است که همه ما وظائف خود نسبت به ديگران را بجا آوريم، انساني که خانه ای ميسازد، با دختري ازدواج ميکند که به او عشق ميورزد، به سرفرازی از او پرستاری ميکند، فاميل را دوست دارد، شب ها درخانه ميماند؛ قرض های خودش را ميپردازد، سعی ميکند تا چيزی را که لازم دارد بدست آورد، تمام آمال و خواسته هائی را که در ادراک او پذيرفته شده را دنبال ميکند، قسمتی از مغزش را که سرسرا و گالری هنر های ظريفه است به هنر و موسیقی اختصاص می دهد ...

امروز، اگر هر انسانی باید آن کند که خردمندان بخاک خفته بدست آورد ه اند، و آن ها را به انديشه های زندگان امروز مبدل سازد، دنيا را از آنچه هست شاد تر خواهد کرد. او خدايان را بحال خودشان خواهد گذاشت تا بهشت خويش را آنطور که ميخواهند اداره کنند.

طالع بينی با ستاره شناسی یکی نیست. هنرسياه بندی نمی تواند جای شيمی را بگیرد. مذهب نمی تواند با آنچه علم و خرد می گوید در یک راستا باشد . در برآورد من، مذهب آينده "دليل" خواهد بود. ما مذهب حقيقت را نياز داريم، دينی که همه چيز را بر حقايق بنيان نهاده باشد. اجازه بدهيد اين دنيا را دگرگون کنيم- دنيائی که ما در آن زيست ميکنيم. من دنيا را قربانی فردی که از او چيزی نميدانم نخواهم کرد! من در اين دنيا با ترس و واهمه زندگی نخواهم کرد،

وقتی آگاه نيستم از چه چيز آن بايستی ترس داشته باشم.

من به آزادی تمام يک انسان دراين دنيا زندگی خواهم کرد.

من محصول افکارم را درو خواهم کرد، هر قدر هم که ضعيف و کوچک باشد. ..

اصرار ميورزم، شادی و امید آخرين کلام است – تقوا و پاکدامنی به اين معنی است، يا هر چيزی که اشک را از صورت انسان ديگر ی پاک کند خوب است. تنها قادر مطلق طبيعت است – حقيقتی که ما ميدانيم.

من به مذهب دادگستری و نيکی ايمان دارم. من به انسانيت ايمان دارم. من به اين ايمان دارم که مفيد بودن بالاترين نوع ممکن عبادت است. انسان مفيد بهترين مردم است، انسان مفيد يک پارسای خوب است. من به ما وراءالطبيعه، اسطوره ها و سر و معما اهميت نميدهم، اما برای انسان اهميت قائل هستم.

کردار نيک بهترين نيايش است؛ زندگی که زندگی شود بهترين مذهب است.

من به دروغ و کذب کمترين احترامی ندارم. هيچ چيز نميتواند به اندازه يک خانه مقدس باشد، هيچ چيز نميتواند جای يک قلب پاک را بگيرد.

کيش من اين است: تنها شادی خوب است. جای اين شادی اينجاست. زمان شادی هم اکنون است. راه شاد زيستن شاد کردن ديگران است.

+ نوشته شده در سه شنبه یازدهم تیر 1387 21:13 توسط جستجوگر |